The Lady in the Van (2015) Review

Lucas Versantvoort / 1 februari 2016

Als de eerste akte was ingekort en het verhaal niet als een mysterie was opgezet, zou The Lady in the Van echt een goede film geweest zijn. Het eindproduct is echter een verzameling hoogtepunten dat steeds afgewisseld wordt met hetzelfde type scène, de hoofdpersoon die moeite heeft met de eigenzinnige Maggie Smith. 

Alan Bennett is een toneelschrijver die net een nieuw huis heeft gekocht in Londen. Spoedig rijdt er een krakkemikkig busje de straat in met daarin een krakkemikkige oude vrouw, ene Mary Shepherd. De dakloze dame parkeert steeds voor een ander huis totdat de bekende doorgetrokken gele strepen verschijnen. Dan belandt ze bij Alan op de oprit. Hij heeft geen behoefte aan deze opdringerige excentrieke dame, maar besluit haar toch te helpen. Door het langzaam groeiende (vijftien jaar durende) contact tussen de twee ontdekt Alan ook wie deze mysterieuze vrouw eigenlijk is en waarom ze op de vlucht is.

Ondanks een aantal geniale momenten, heeft de film structurele problemen. De film opent met Shepherd die na een aanrijding vlucht voor de politie. Ook zien we oude beelden van een pianiste die natuurlijk een jonge Mary moet voorstellen. Meteen is al duidelijk wie ze vroeger was en waarom ze op de vlucht is. De film probeert echter om een of andere reden hier een mysterie van te maken. Daar komt bij dat de eerste akte teveel focust op de humoristische kant van Shepherd's interacties met de buurtbewoners. Deze scènes beginnen veel op elkaar te lijken en worden snel vermoeiend. De uiteindelijke focus op de dramatische achtergrond van Shepherd voelt hierdoor wat geforceerd aan. 

Hoewel de nadruk op humor iets wegneemt van de effectiviteit van het drama, is diezelfde humor vaak charmant. Zo worden Alan's gesprekken met zichzelf in beeld gebracht door een tweede Alan, een alter ego, letterlijk naast de eerste te zetten. Leuk is wanneer de een dan betekenisvol naar de ander kijkt als er weer eens iets misgaat. Ook Maggie Smith laat opnieuw haar komisch talent zien. Zij weet op een natuurlijke manier grappig te zijn in tegenstelling tot acteurs die teveel hun best doen om grappig over te komen en het dus uiteindelijk niet zijn. 

Als de film qua structuur wat beter in elkaar zat, zou het meer dan slechts een losse reeks hoogtepunten zijn geweest. Je zit te genieten van slimme momenten, terwijl je wacht tot het drama eindelijk afgerond wordt. Het slimme, humoristische script en het acteerwerk van vooral Maggie Smith tillen The Lady in the Van echter boven het soms gebrekkige drama uit.

The Revenant (2015) Review

Lucas Versantvoort / 1 Feb 2016

Bij de films van Iñárritu heb je altijd het gevoel dat er weinig invloed van buitenaf is, dat hij ze maakt volgens zijn eigen creatieve impulsen. Met Birdman deed hij een symbolische belofte dat je trouw moet blijven aan je eigen creativiteit ongeacht de meningen van anderen en 'het stemmetje in je hoofd'. Met The Revenant blijft hij die belofte waarmaken. Iñárritu weet niet alleen een lastig te verfilmen verhaal waar weinig over bekend is effectief te vertellen, maar het ook te voorzien van een enorme poëtische lading. 

Het is 1823. Een groep Amerikaanse pelsjagers wordt aangevallen door Arikara-indianen. Aan beide kanten vallen slachtoffers. De jagers, waaronder Hugh Glass (Leonardo DiCaprio) en Fitzgerald (Tom Hardy), trekken zich per boot terug met slechts een klein deel van de verzamelde huiden. Fitzgerald is gefrustreerd dat hun maandenlange moeite bijna voor niets is geweest en zijn gemoedsrust wordt er niet beter op wanneer de groep op advies van Glass besluit te voet verder te gaan. Wanneer Glass alleen aan het jagen is, wordt hij door een grizzlybeer aangevallen. Hij overleeft dit ternauwernood en de groepsleider besluit dat er drie vrijwilligers bij Glass moeten blijven: de indianenzoon van Glass, Hawk, en de jonge Bridger...en Fitzgerald bieden zich aan. Zodra Fitzgerald even alleen is met Glass, probeert hij hem te verstikken, maar Hawk verschijnt en probeert hem tegen te houden. Onder het mom dat de indianen hen zullen horen als hij niet zijn mond houdt, vermoordt Fitzgerald Hawk, terwijl de hulpeloze Glass toekijkt. Met hetzelfde excuus overtuigt Fitzgerald later Bridger dat ze Glass achter moeten laten en snel moeten vluchten. De halfdode Glass ontwaakt en besluit wraak te nemen op Fitzgerald.

Het verhaal is in principe vrij simpel, maar Iñárritu tovert het om tot een poëtisch geheel waarbij de spanningen tussen de indianen en de nieuwe landveroveraars, de aard van wraak, de cyclus van geweld, religie en de parallellen tussen mens en dier maar een paar van de thema's zijn die hij aansnijdt. Dit laatste thema is bijvoorbeeld te zien in de grizzlybeer die Glass aanvalt. Zij doet dat alleen om haar welpen te beschermen. Het is ditzelfde ouderlijk instinct dat ook Glass voortdrijft. 

De poëtische kracht van dit overlevingsverhaal is terug te zien in de authentieke manier waarop de film gemaakt is. De producenten kregen het hoogstwaarschijnlijk benauwd toen Iñárritu zei dat hij alles op locatie en chronologisch wilde filmen, maar het is mooi dat dit de film hierdoor niet afgewezen is. Het zijn juist de erbarmelijke omstandigheden waaronder The Revenant gemaakt waardoor de ervaringen van Hugh Glass zo levendig en intens overkomen. Iñárritu zei ook dat de film hoogstwaarschijnlijk waardeloos zou zijn, als alles in de studio gedaan zou zijn.

Emmanuel Lubezki laat weer zien waarom hij een van de beste moderne cinematografen is. Op een of twee shots na is alles zonder kunstlicht gefilmd. Lubezki weet ook als geen ander actie op een heel waarnemende manier in beeld te brengen. Veel cinematografen zouden automatisch gebruik maken van ‘shaky cam’ om de actie ‘intenser’ te maken. Lubezki's camera doet het tegenovergestelde waardoor we alles duidelijk kunnen zien. Iñárritu en Lubezki filmden Birdman al op zo'n manier dat het leek alsof alles één shot was en deze liefde voor het lange shot is in The Revenant weer volop te zien. Actiescènes en gesprekken worden vaak in een keer gefilmd wat de intensiteit versterkt. Weer een interessante tegenstelling met veel moderne actiefilms die vaak met rappe montage de actie willen verhevigen. 

The Revenant symboliseert het medium film op z'n puurst. Iñárritu weet de schoonheid en de poëzie in deze tragedie te vinden en dit aan te scherpen op een succesvollere manier dan Biutiful dat toch te melodramatisch was. Door alles op locatie te filmen plaatst hij cast en crew in dezelfde erbarmelijke omstandigheden als Hugh Glass. Zo weet hij op onnavolgbaar pure wijze het verhaal tot leven te wekken die simpelweg niet in de studio na te bootsen is. Elk aspect van The Revenant voelt aan alsof het met bloed, zweet en tranen tot stand is gebracht.